?

Log in

No account? Create an account
valacuha [entries|archive|friends|userinfo]
valacuha

[ userinfo | livejournal userinfo ]
[ archive | journal archive ]

Паглядзеўшы “Будзьмаўскі” кліп [Jun. 24th, 2011|11:53 am]
valacuha
Што ж, віншую беларусаў з ціхім прасоўваннем наперад. Тое, што ў літоўцаў ды украінцаў з’явілася ўжо колькі год таму, - у нас толькі пачынае з’яўляцца цяпер. Я кажу пра эфектныя, яркія ролікі-прэзентацыі нацыянальных культур. Нядаўна кампанія “Будзьма” ў супольнасці з “ТУТ.BY” прэзентавала ролік “Будзьма беларусамі”, які паспяхова заваёўвае прыхільнікаў. Што канкрэтна парадавала? Выдатныя колеры (відавочна, што ролік маляваны, некампутарны), выдатна скампанаванае гукавое суправаджэнне. Але змест некаторых фрагментаў роліка навёў на цэлы шэраг думак, якія даўно ўжо спелі ў неспакойнай галаве “адмарозка з пятай калоны”.
А засмуцілі мяне радкі пра ўзнікненне БССР – “іншая на-табе рэспубліка”, “нібыта дзірка ад бубліка” (даруйце за недакладнае цытаванне, але цытую блізка да зместу). І гэта – далёка не выпадковыя фразы. Даўно заўважыў, што збольшага, усё асяроддзе беларускіх “сведамітаў” пакутуе на хранічную алергію да ўсяго савецкага. Чамусьці зараз гэта нямодна. Але давайце ўзгадаем, як насамрэч, паўставала савецкая дзяржава. Давайце глянем на гісторыю сацыялістычнага руху, які здавён быў звязаны з рухам за нацыянальную незалежнасць. Узгадаем, што адна з прычынаў паразы Касцюшкі – у яго шматлікіх сварках са шляхтай па пытанні шляхецкага землеўласніцтва. Давайце згадаем выразна сацыялістычную скіраванасць Каліноўскага, для якога “няма паноў, усе роўныя” (зараз чамусьці гэта неактуальны аспект яго поглядаў). Давайце згадаем выразна антыбуржуазныя па духу вершы Купалы і Коласа. Іх змест можна сканцэнтраваць у двух словах, сугучных першаму дэкрэту савецкай улады: “Зямлю – сялянам!”. Узгадаем таксама першыя беларускія партыі – выразна сацыялістычнага кірунку. Што ўжо казаць пра адраджэнскі рух Заходняй Беларусі з удзелам Рыгора Шырмы, Браніслава Тарашкевіча, Максіма Танка, - рух, які быў прасякнуты пафасам вызвалення працоўных і сялянаў ад панскага прыгнёту. Зрэшты, як ні горка гэта ўсведамляць, але БССР паўстае таму, што Рада БНР не была падтрымана мясцовым насельніцтвам. Значыць, для большасці беларускага насельніцтва сацыяльная справядлівасць і зямельнае пытанне былі больш актуальнымі за ідэю нацыянальнай незалежнасці. Дык якая ж тут “дзірка ад бубліка”, калі мясцовы люд, паспаліты народ у вялікай ступені сам абраў свой лёс? Я наўмысна не кранаюся “маскоўска-бальшавіцкага” следу, які, безумоўна, прысутнічаў, але ніхто не задаецца пытаннем: чаму ў Заходняй Беларусі разгортваецца антыпольская (антыпанская) барацьба ў 20-30-х гг., нават да ўзброеных выступленняў на Кобрыншчыне, у Косаве, у той час як у БССР – цішыня? Даруйце за наўмысныя спрашчэнні, але гэта – для таго, каб выразна акрэсліць сітуацыю. Усе гэтыя моманты пераконваюць мяне, што беларусы самі на глыбіні душы прагнулі расправы з “панамі ды падпанкамі”. Ды, зрэшты, і мелі падставы для гэтага. Але, калі рэвалюцыя насамрэч адбылася, многія задумаліся аб заплочаным кошце. Купала даволі смутна адчувае сябе ў пач. 20-х. Гэта яшчэ далёка не боязь пісаць адкрыта – о, не! – гэта хутчэй засмучанасць ад супярэчлівасці ўражанняў. Тое, чаго чакаў – усталяванне сацыяльнай справядлівасці – ўрэшце адбылося. Але яго выгляд не прыносіць задавальнення:
... О, так, я – пралетар!
Яшчэ учора - раб пакутны
Сягоння я зямлі ўладар
І над царамі цар магутны!
Мне Бацькаўшчынай цэлы свет,
Ад родных ніў я адвярнуўся!
Адно... не збыў яшчэ ўсіх бед:
Мне сняцца сны аб Беларусі
(Янка Купала, “Сны аб Беларусі”)
Зрэшты, варта ўзгадаць, што сацыялістычная ідэя ў к.19-пач.20 ст. – гэта сапраўдная “прагрэсіва” думкі. Самыя шчырыя, смелыя, сумленныя, таленавітыя асобы тагачаснай Імперыі так ці іначай падтрымлівалі сацыялістычны рух, прагнулі скасавання ўлады капіталу. М. Бердзяеў, А. Блок М. Горкі, Ул. Маякоўскі... Нямногім было дадзена загадзя зразумець, чым гэта скончыцца. Ды чаму б, зрэшты, не ацаніць глыбіню іх думак – хай сабе памылковых? Чаму б не ацаніць шчырасць і высакароднасць намераў, самаадданасць?
Акрамя гэтага няварта заставацца ў сваім малым замкнёным свеце. Варта зірнуць на тое, што адбываецца ў суседніх “капіталістычных паньствах” сёння. Сёння ў заходніх краінах актыўная моладзь яднаецца ў рухі адно толькі, каб не даць залатому ідалу канчаткова папляжыць гэты свет у розных яго праявах: архітэктурная спадчына, экалогія. За прыкладам далёка хадзіць не буду. Не так даўно мае сябры з Кіева, таксама “адмарозкі з пятай калоны” у свой час, распавядалі, што да аранжавай рэвалюцыі моладзь бараніла старыя будынкі Кіева ад чыноўнікаў і “атрымоўвала на гарэхі” ад міліцыі. А сёння з палымянымі студэнтамі, што пікетуюць у гістарычным цэнтры, разбіраюцца “браткі” ў скуранках, прысланыя мясцовым “князьком”- бізнэсоўцам. Капіталізм – ён таксама агрэсіўны. Як бы нам усім не нарвацца на тое, за што пачалі змагацца...
Пракручваючы гэтыя слайды жыцця ў галаве, прыйшоў да думкі, што няварта змагацца за змену ладу, сістэмы. Гэта, насмрэч, “шыла на мыла”. Але тыранія, падобная сённяшняй Беларусі – гэта ўжо іншая справа. Зрэшты, аб сучаснай Беларусі пісаў прамудры Саламон колькі тысяч год таму: “калі пануе беззаконнік –народ пакутуе” (Прытчы 29-2).
Але вернемся да тэмы. “Будзьмаўскі” кліп, на мой погляд, “грашыць” заідэалагізаванасцю. Толькі перавернутай, як у негатыве. Не “чырвона-зялёнай”, а “бел-чырвона-белай”. І мінус у тым, што гэта раздзяляе: ёсць “кананічны” БНР, а ёсць - “дзірка ад бубліка”. А чаму б не прыняць, што ёсць беларусы з рознымі перакананнямі? Бо, зрэшты, колькі ўсяго вартага здзейснена пад беларускім савецкім гербам і сцягам! У іх таксама акумуляваны ўспаміны, думкі, жыцці многіх беларусаў, прынамсі, мінулых пакаленняў. І таму кідаць абразлівае “дзірка ад бубліка” або “капуста” ў бок савецкіх сімвалаў, - гэта не лепей за крыўднае “сала-мяса-сала” ў дачыненні да сцяга БНР. Як казаў Сяргей Даўлатаў, які за свой век наглядзеўся і на савецкі “дом шчасця”, і на амерыканскі “вырай”, - “пасля камуністаў я больш за ўсё не люблю антыкамуністаў.”
Мне здаецца, “свенты спокуй” прыйдзе на гэтую зямлю не тады, калі на Дом ураду зноў усталююць “Пагоню”, а тады, калі абодва бакі барыкадаў нарэшце змогуць знайсці кропкі паразумення. Я не хачу, каб у гэтай барацьбе хтосьці перамагаў і узвышаўся над пераможаным. Я проста хачу, каб у гэтай барацьбе дзяржаўная ўлада (і няважна хто будзе за стырном!) навучылася чуць і паважаць меркаванне грамадства, у т.л. меркаванне невялікіх грамадскіх групаў. Я не за краіну, дзе ўсім “удзяўбуць” ў галаву стандартны набор канструктаў накшталт “БНР – гэта добра, а БССР – гэта дрэнна”, “беларусы - гэта літвіны”, “беларусы – гэта хрысціяне” (а пры іншай уладзе магчыма: язычнікі/католікі/праваслаўныя/уніяты/пратэстанты)” і г.д. Але я за краіну людзей з вольным мысленнем, уласным меркаваннем, рашучай воляй, празрыстым сумленнем, дабразычлівасцю і ўзаемападтрымкай адзін аднога. Апошнім часам мне цікава аналізаваць свае размовы з рускамоўнымі суайчыннікамі – па справе. Калі я акцэнтую ўвагу на сваёй мове, імкнуся падкрэсліць сваю “іншасць”, - я з гэтым і застаюся. Калі ж я болей звяртаю ўвагу на тое, што я кажу, і як гэта паўплывае на супольную справу - мая беларуская адразу і “па змаўчанні” прымаецца суразмоўцам, хоць ён можа мець і іншыя погляды. Таму кліп ад “Будзьмы” – гэта пакуль не кліп аб Вольнай Беларусі. Шмат у чым гэта кліп “насуперак іншым.” Пакуль не паразумеліся. Мабыць, яшчэ не час.
link3 comments|post comment

(no subject) [May. 19th, 2011|08:17 am]
valacuha
Шаноўныя, ці едзе хто-небудзь у гэтыя выходныя (або ў пятніцу вечарам) у бок Польшчы? буду рады сесці на хвост!
linkpost comment

Свята за проста так: Дзень вулічных музыкаў у Вільні. [May. 13th, 2011|10:15 pm]
valacuha
Ужо ў мінулым годзе хацеў з’ездзіць у паўночную сталіцу, каб на свае вочы пабачыць Дзень вулічных музыкаў. Але даехаў толькі на гэты раз. Ужо за некалькі тыдняў спрабаваў зарэгістравацца, але ўсё марна. Закрадаліся здрадніцкія сумневы. Будзе – не будзе? Ехаць – не ехаць? Адзінае, што пераконвала ў тым, што фэст усё-такі адбудзецца – гэта яго ўнесенасць у календар віленскіх падзей на май 2011-га. Ды зрэшты, выходныя ў Вільні ў любым разе былі б бяспройгрышным варыянтам адпачынку. Таму, захапіўшы з сабой парасонік, з гітаркай за плячыма, рушылі Беларусы на колішнюю сваю сталіцу а 7-й раніцы. Вядома ж, аўтаспынам. Як у старыя добрыя 70-я.
Да павароту на Ашмяны не шчасціць. Бяруць слаба. Плюс - бязлітасны вецер з імжой, які ламае парасон. Але на наступным адрэзку дарогі – поспех надзвычайны. Нас падбірае літоўскі бізнэсмэн, які працуе ў Беларусі. На даражэзнай іншамарцы пралятаем абсягі каля роднага Крэва, скокам скочым ад Ашмян да мяжы, і ў імгненне вока пераскокваем мяжу разам з кіламетровай чаргой іншых легкавушак (вадзіцель толькі спыніўся на хвілю, каб паказаць нейкую чароўную паперку памежнікам)... Затым перадае нас свайму сябру, якога паспеў заўважыць на выездзе, - таксама літоўскаму бізнэсмэну, з выдатным пачуццём гумару. За 15 хв. наш новы кіроўца, прыжартоўваючы, прызямляе нас дзесь у квадраце Бернардынскай і Замкавай. Караценькую размоўку-знаёмства падсумоўвае словамі: “працаваць лепей у Мінску, а жыць – у Вільні”, і адпраўляе нас на фэст: “Ідзіце, весяліце гэтых літоўцаў!”. Ідзем. Але пакуль не весяліць, а весяліцца. Хочам паглядзець на іншых.
Першыя, хто трапляецца на вочы – гурт каталіцкай моладзі каля касцёлу св. Тэрэзы (гэта у прамым сэнсе за 100 крокаў ад Вострае брамы, каля Свята-Духава праваслаўнага манастыра). Проста вынеслі апаратуру з касцёла, спяваюць, граюць і таньчаць настолькі натхнёна, што хачу ім кінуць пятак з Пагоняй. Але кідаю 1 літ, маўляў, яшчэ ж цэлы фэст на перадзе! Панакідаюся! Потым шкадаваў, бо лепей за іх нікога не бачыў. Але гэта не значыць, што больш не было на што глядзець.
З аналітычным паглядам блукаем па вуліцах і завулках. Музыкаў насамрэч шмат. Хтосьці – з невялікай электрычнай падгучкай, хтосьці – акустычна, а хтосьці (збольшага, рок-гурты) – з поўным наборам апаратуры. Часам напружвае тое гурты глушаць адзін аднога: хто гучней – той і круцей? Адчуваюцца арганізатарскія недапрацоўкі. Але агульны тонус свята не дае смуткаваць. Зрэшты, дзе той дождж з ветрам, які ламае парасоны? У Вільні – прабіваецца сонца. Відаць, анёлы, што кружляюць па-над Вільняй, таксама хочуць паслухаць маладзёвыя спевы.
А яблыку няма дзе ўпасці. Бліжэй да Ратушнай плошчы музыкі і гурты размешчаны ледзь не ў метры адзін ад аднога. Рок-н-рол ад вясёлых 50-гадовых дзядзек, джамбейныя афрыканскія рытмы ад некалькіх маладзёвых тусовак, струнны квартэт з класічнымі творамі, – літаральна ўсе стылі і кірункі музыкі. Чаруе атмасфера. Для кожнага гурта, музы́кі – знаходзіцца свой слухач. Нават самотныя барды з акустычнай гітарай, заглушаныя “электрычнымі” суседзямі, – і тыя знаходзяць сваю ўдзячную аўдыторыю: прахожыя спыняюцца каля іх і цярпліва ўслухоўваюцца.
Каля Пятніцкай царквы (на Замкавай вуліцы) свае таленты дэманструюць дзеці. Разам з іх мамамі прахожыя застываюць у замілаванні ад таго, як хлопчык-скрыпач да канца дайграе́ якоесь хатняе практыкаванне...
Але мы ідзем далей. Тым больш, што карта фэсту, якую нам урачыста ўручылі валанцёры на вуліцы, сведчыць, што мы абыйшлі, бадай, толькі мізэрную часцінку ўсяго, што можна ўбачыць. Адразу зміраемся, што ўсё – не ўбачым. Ідзем па інтуіцыі.
Дзесьці паміж Дамініканскай і св. Ігнацыя, на балконе аднаго з дамоў, у вузкім завулку, абаснаваўся ды-джэй-электроншчык. Нязмушана паліць і арыгінальна міксуе сучасныя рытмы, гукі, фрагменты песенек з савецкіх мультфільмаў. Унізе на вуліцы слухачы ловяць гэтую гукавую электронную плынь, седзячы за столікам кавярні.
На праспекце Гедыміна – акрамя музыкаў і гуртоў – палаткі рамеснікаў з усёй Літвы: святкуюцца т.зв. “дні Еўропы”. Вельмі нагадвае віленскі штогадовы кірмаш “Казюкі”. Пахі ад катлоў так і вабяць... Але, памятаючы пра ўласны золата-валютны запас, рушым цвёрдай хадой далей. Да кафедральнай плошчы, той самай, дзе стаіць гара Гедыміна. Зноў нас абдае кактэйлем гукаў, эмоцый, танцаў, жартаў... Па цэнтры плошчы боўтаюцца блазны на хадулях (ох, як мне ўзгадаўся наш мінскі тэатр “Інжэст”!), граюць на тым, што патрапіцца пад руку і нахабна выпрошваюць манеты ў гледачоў з дапамогай капелюша, прымацаванага да доўгай палкі. Аддаю ім пятак, бо выглядаюць шыкоўна. Яшчэ некалькі старых вулачак і ціхіх дворыкаў, якія таксама згубілі цалкам ў гэты дзень сваю цішыню і таямніцу: музыкі граюць і там, і публіка іх знаходзіць. Горад віруе ў няўрымслівым карнавале.
Але надыходзіць час адпачынку! На лужайцы смакуем мясцовы портэр (і ўсё-ткі наш - саладзейшы!), ды з беларускім салкам. Задаволеныя жыццём вызначаем наступны маршрут. Побач – знакамітая Зарачанская Рэспубліка або Ўжупіс, квартал віленскай нефармальнай культуры. Сёння тут змагаюцца за незалежнасць Тыбету, музыкі граюць на гонгах пад рытмы этнічных барабанаў...
Што ж, на іншых паглядзелі, хочацца сказаць прывітальнае слова і ад Беларусі. Дзяўчына-валанцёр на маё пытанне “ці можна граць без папярэдняй рэгістрацыі” толькі шырока расплюшчвае вочы: “Так!!! Дзе вам заўгодна!” (верагодна, рэгістрацыя была патрэбна толькі для фармавання карты фестывалю).
Знаходзім файную пляцовачку, каля той самай Пятніцкай царквы, у самым цэнтры старога горада. Пачынаем з “Брэменскіх музыкаў”. Рызыкуем, але працягваем з “Я иду шагаю по Москве”. Заканамерна прыходзім да ўласна-нацыянальнага – “Тры чарапахі”, “Туман ярам”... На першае – падпявае прахожая моладзь, на другое – спыняюцца людзі сталага веку, на трэцяе – турысты проста паказваюць “клас!” з усмешкай. Паветра прасякнута якімісь чароўнымі флюідамі, што віруюць у розных кірунках. Раптоўна падбягаюць тры шалёных хлопца з гітарамі. Пасля кароткага знаёмства на ламанай ангельскай ужо граем разам штось з замежнай рок-класікі, затым – нейкую літоўскую песню... Няважна, што тэксту я не разумею. Падыгрываю, як магу. Настрой – найлепшы тлумачальнік. Наш канцэрт сканчаецца з першымі ж гукамі электрагітар і бубнаў, што наладжваюцца ў дзесятку метрах ад нас.
Рытм свята не дае засмучацца. Імчым выканаць старадаўні беларускі нацыянальны рытуал – спусціць усе наяўныя ў адной з віленскіх кавярняў. Кошты ў цэнтры прыблізна аднолькавыя. Хіба толькі “Рэдзісан блю” адпужвае сваімі накрухмаленымі сурвэткамі і надзвычай дарагімі касцюмамі таўстасумаў, што згрувасціліся вакол аднаго са столікаў. Папіваючы віно, слухаем бітлоўскія хіты ад якогась маладзёна, што сабраў вакол сябе дзесяткі слухачоў на Замкавай...
Але не ўся праграма яшчэ выканана. З 8 да 10 вечара на праспекце Гедыміна, 9 заангажавана заключнае відовішча. Праз натоўпы музыкаў, джамбеістаў (афрыканскія барабаншчыкі), фаершчыкаў (тыя, хто робіць агнявыя-шоў), аматараў капа-эйра (лаціна-амерыканскія баявыя танцы), - далятаем да пазначанага месца. Шчыра кажучы, па стэрэатыпнасці мыслення, мы чакалі нейкай вялікай сцэны з заключным гала-канцэртам. Але ўбачанае здзівіла: на вялізных сходах аднаго з парадных будынкаў проста стаяў натоўп людзей з інструментамі (збольшага – папулярнымі сёння афрыканскімі барабанамі), якія супольна гралі пэўны рытм. Тыя, хто без інструментаў – пляскалі ў далоні, ці-то проста прытанцоўвалі. Людзі разняволена весяліліся без якіхсьці спецыяльных прыладаў, сур’ёзных арганізацыйных высілкаў і кардонаў міліцыі...
Пасля завяршэння барабаннай феерыі адпраўляемся ў бок нашага начлегу. Але Вільня не хоча адпускаць: ля катэдры вабяць маладзёвыя гульні а-ля нашых “ручаінак”, у парку каля гары Гедыміна мільгацяць традыцыйныя літоўскія карагоды з фальклорнымі спевамі, ужо на Замкавай нейкі хаўрус моладзі па-двароваму “рубае” Цоя пад гітару... І нідзе не відаць п’яных (хоць піва адкрыта пілі на гарадскіх лужайках), нідзе не відаць разборак паміж тусоўкамі, зрэшты, нідзе не відаць паліцыі...
Увесь гэты феерверк мне моцна нагадаў фільм “Стылягі”. Стваральнікам фільма зусім не абавязкова было ладзіць здымкі на Кастрычніцкай вуліцы ў Мінску і запрашаць сотні маладзёнаў. Я маю на ўвазе фінальную сцэну, калі галоўны герой шпацыруе з чайфоўскай “Шаляй-валяй”, праходзячы праз дзесяткі маладзёвых тусовак самых розных кірункаў. Усю стракатасць сучаснай нефармальнай культуры можна было ўбачыць за адзін вечар у Вільні. Штомай. У першую суботу самага пяшчотнага месяца.
І падумалася: вось яно, тое, што мусіла вырасці з насення, якое калісьці кінулі на моладзевую глебу Элвіс, Бітлы, Ленан, Курт Кобэйн, Цой, Шаўчук, Летаў, “Дэпеш мод” і “Крафтвэрк”, ангельскія панкі і Озі Озбарн. Усё гэта было аб адным – аб пошуку ўнутранай свабоды, аб творчым парыве, аб яго перамозе над закасцянеласцю, дагматызмам, крывадушнасцю. Вось ува што яно мусіла вырасці, калі не заганяць яго ў халодныя падземныя пераходы, не стрыгчы гвалтам яго даўгія валасы, не забіраць у міліцэйскі пастарунак за “парушэнне грамадскага парадку”... На давер творчая моладзь адказвае даверам. Дорыць свята. Дарэчы, усе музыкі выступалі па ўласнай ініцыятыве і бясплатна (калі не ўлічваць адкрытых чахлоў і капялюшыкаў). Нават апаратуру для падгучвання ўсе мусілі мець сваю. Арганізатары хіба толькі размяркоўвалі музыкаў па месцах у горадзе.
Якім бы нефармальным свята не было, але яно відавочна было выгодна гарадскому бюджэту. Перш за ўсё – закошт турызму. Пры мінімуме арганізацыйных высілкаў, горад ператварыўся ў шалёны вір музычных хваляў на любы густ, што не можа не падабацца гасцям з-за мяжы. Для тых, хто не збіраўся на свята – атрымаў яго ў падарунак. Тыя, хто ехаў мэтанакіравана – атрымаў чаканае. Уражанні, водгукі, расповеды сябрам і знаёмым, каментары на інтэрнэт-форумах - усё кладзецца ў адну вялікую скарбонку Прывабнасці горада, яго вобразу, да якога падсвядома будзе цягнуць зноў і зноў.
Зразумела, я падводжу да параўнання з беларускай сітуацыяй. Хіба ў нас няма вулічных музыкаў, якія ў прамым сэнсе расфарбоўваюць шэрыя вуліцы сваёй музыкай? Хіба яны не хочуць граць на вуліцы, а не ў падземных пераходах? Хіба ў нас няма маладзёвых кампаній, якія захапляюцца афрыканскімі барабанамі, ладзяць агнявыя шоў? Але чаму яны гэта робяць ў зацішных кутках мінскіх паркаў, рэкламуючы свае прадстаўленні толькі сярод вузкага кола сяброў? Чаму ўваход у цэнтр горада ім забаронены? Чаму ўсе спробы прыўнесці ў гарадскую атмасферу хоць крыху разняволенасці і весялосці мяжуюць з прыводамі ў міліцыю, штрафамі і г.д.? Няўжо мы настолькі закасцянелая пралетарская нацыя, што ўсе творчыя асяродкі мусяць хавацца ў падполлі? Ці не час адмяніць ганебныя абвінавачванні мінскіх вулічных музыкаў у “прадпрымальніцкай дзейнасці”? Нават Гродна з яго пешаходнай Савецкай вуліцай мог бы стаць прыкладам у гэтым для мінскіх гарадскіх уладаў... Ці не час зразумець, што музыкі на гарадскіх вуліцах – гэта папросту прыгожа, што гэта - прыкмета культурнага ўзроўню нацыі?...
Другі дзень быў запланаваны як уласна “беларуска-гістарычны”, але ён аказаўся прыхаваным працягам Дня вулічных музыкаў. Там-сям гралі тыя, хто застаўся ў Вільні яшчэ на адзін дзень, або не паспеў пайграць у суботу. Але нас болей вабіла Зарачанская рэспубліка з яе карцінамі і фрэскамі на сценах дамоў, пост-мадэрновымі скульптуркамі па ўзбярэжжы хуткаплыннай Вілейкі...
У сонечным парку мы прымаем рашэнне адправіцца дадому-дахаты, выпіваем апошні пакет літоўскага піенаса (малака) і пакуем рэчы. Наперадзе чакае траса.
Вадзіцель фуры, віцеблянін, падбірае нас да мяжы і, пачуўшчы нашу беларускую, шчыра здзіўляецца, хоча зняць на маблільнік. Кажа, што Віцебск, “паўночная сталіца Беларусі”, нажаль, не зразумеў бы ані нашай мовы, ні нашых вандровак аўтаспынам, ні нашых “вулічна-музычных” захапленняў... Я не хачу яго пераконваць у адваротным, памятаючы свой паход у віцебскую кавярню з адным сваім знаёмым, які насіў шырокаполы каўбойскі капялюш. На нейкі час мы сталі проста цэнтрам жыцця адной малапрыемнай мясцовай кампаніі...
Але нішто не можа азмрочыць майскага вечару. Настрой падымае і жартаўлівы тон беларускага мытніка: “Кто стал счастливым обладателем данного авто?..” (звяртаецца па чарзе да тых, хто пераганяў машыны з Літвы).
Пасля мяжы ловім машыну да самага Мінска, прызямляемся а 10-й вечара ў родным горадзе. Мінск – у агнях. На вуліцах – натоўпы. Усё застыла ў чаканні заўтрашняга параду. Але кантраст з Днём вулічных музыкаў не дае спакою. Кантраст узмацняецца тым, што перад вачыма яшчэ стаіць Вільня, бачаная колькі гадзін таму... Ды не, я не праціўнік 9-га мая. Хай кожны чапляе на сябе стужку таго колеру, што яму падабаецца, у той дзень, калі яму падабаецца. Зрэшты, у Літве мы бачылі з дзесятак машын, з пачэпленымі георгіеўскімі стужкамі на антэнах. Там святкуюць гэты дзень, праўда, збольшага - рускія. Прыемна было бачыць гэты плюралізм поглядаў. Але, чакаючы свой тралейбус на Нямізе, я шукаў адказу на два простых пытанні: 1. куды заўтра збегчы з горада? 2. Няўжо радавацца можна па прымусу, і святкаваць – з-пад палкі?...

p.s. пра дзень пасля фэсту, смуткуючы, што ў Вільні - людзі рады, а ў Беларусі - адныя парады, натрапіў ВКОНТАКТЕ на суполку - ініцыятыўную групу па арганізацыі Дня вулічнай музыкі ў Мінску, беларуска-літоўскі праект, арыенціровачна - 10 верасня...:)
linkpost comment

uwaga! [May. 12th, 2011|02:02 pm]
valacuha
Сябры! буду рады ПРАДАЦЬ вам свой новы дыск "Амплітудныя песні". 10 песень, 28 хвілін, 13 тысяч рублёў. чакаю замоваў!)
linkpost comment

Помочь перепостом [Apr. 29th, 2011|12:50 pm]
valacuha
Originally posted by ycnokoutellb at Помочь перепостом


Семья из Приднестровья у которых девочка серьезно больна, просит сделать ссылку в любой (даже старой) своей записи. Им надо повысить ТИЦ, чтобы попытаться заработать на рекламе. Поможем братие и сестры.


link2 comments|post comment

накрэмзалася-3 [Mar. 14th, 2011|07:43 am]
valacuha
Людзі са шклянымі вачыма

“Пасля баля”
Гэта было ўжо на наступны дзень пасля Плошчы. У адным з судоў у холе сабралося не меней да некалькі дзесяткаў чалавек, пераважна моладзі, а таксама бацькоў тых, каго судзілі. У залы суда не пускалі, парушаючы тым самым закон аб адкрытасці судоў. Натоўп стрымліваў кардон міліцыі і некалькі чалавек у “цывільным.” Што маглі тыя людзі, якія прыйшлі падтрымаць асуджаных? А што маглі звычайныя міліцыянты, якія не пускалі ў залы суда, не маючы на тое ніякага права?.. З боку, які быў бліжэй да выхаду чуліся вельмі трапныя рэплікі: “Якога чорта стаіце тут са шклянымі вачыма? Думаеце, што вы тут ні пры чым?” А вочы міліцыянтаў сапраўды варта было ўбачыць у гэты момант: засяроджаны на адной абстрагаванай кропцы позірк, ніякага кантакту з асяроддзем. Ды гэта ж шарагоўцы. Што ад іх чакаць. Яшчэ не авалодалі ўменнем глядзець на чалавека “праз шкло”. Але народ, адчуўшы іх слабасць, пачынае эксперыментаваць: “Ну што ты адводзіш вочы? Ты ў вочы глядзі, калі гадасць робіш! Слабо, да? Слабо?” Хлапчаня ў форме – маўляў, “не слабо” – пераводзіць позірк са столі на задзіру, сустракаецца з яго прамым утрапёным позіркам, і адразу – назад у столь. Слабенькі, вагаецца яшчэ.
Але ў гэтай мітусні ў фае была яшчэ парачка цікавых асобаў. Адна з іх - відавочна, супрацоўніца суда, стылёва апранутая мілавідная паненка. Гэта індывідуальна, але ў іншым кантэксце я б шукаў магчымасці пазнаёміцца. З’яўляецца ля кардону і пачынае перагаворваць з кімсьці з міліцыі, перамігваецца, перыядычна пераводзіць вочы на тых, каго не пускаюць, пасміхаецца, маўляў, хай панэрвуюцца, усё адно дарма. Пасля гэтых “перамігванняў” ад пекных вачэй дзяўчыны ў мяне застаецца дзіўнае саладжавае пачуццё з дамешкам брыды.
А вось і яшчэ адзін супрацоўнік Камітэта Душэўнай Беднаты. Гэты ведае па-болей за слабенькага хлапчука, што не можа сустрэцца позіркам. Гэты здымае на камеру. Вочы – лісіныя. Калі ў яго і іншых “шэрых сяброў” народ раз’юшана патрабуе прозвішчаў (“хто возьме адказнасць за закрыты суд?!”) ён спакойна маўчыць, бо, мусіць, ведае кошт сваіх “падвязак” і “сценачак.” Са снабісцкай усмешкай пераводзіць павольна вочы то на адных, то на іншых. Затым моўчкі здымае далей, не змяняючы выразу твару.

Зырк-зырк.
Але бадай самы выразны і характэрны позірк чалавека са шклянымі вачыма – гэта позірк спецназаўца, як толькі ён выбег на акцыю, у чаканні “малацілкі.” У гэты момант ён падобны чымсьці на драпежнага звера, які выбег на паляванне здабываць ежу. Зырк-зырк у розныя бакі: на “ежу”, на магчымасці яе здабыць, на магчымыя перашкоды. Толькі звярынае жаданне перамагчы. Толькі яно. Але як спявае сучасны расійскі класік, “Человек, проглотивший дерево, превращается в дерево проглотившее человека.” То бок калі вы надта часта бываеце ў ролі той ці іншай жывёлы па жыцці (“круціцца як вавёрка ў коле”, “працуе як вол” і г.д.), - у вас усе шанцы ператварыцца ў свайго татэма, альбо прынамсі прыдбаць некаторыя яго рысы! Таму не здзіўляйцеся, калі пасля 25-га сакавіка ці-то якогасьці іншага Дня волі ў метро з вамі побач за поручань будзе трымацца, ціха парыкваючы, двухметровая гарыла ў бляклым спартовым касцюме. Альбо арангутанг-бамбіза, стоячы ў адной з вамі чарзе ў гіпермаркеце, будзе нязграбна цягнуцца да стэлажу за журавінкамі ў цукры...
Яшчэ адзін спецназавец пільнаваў купку маладзёнаў каля Чырвонага касцёлу, ужо 20-га, на акцыі Салідарнасці. Відаць, ён меў загад стаяць каля людзей, магчыма, перадаваць змест іх размоваў і г.д., бо перыядычна адыходзіў і размаўляў па мабільным. Страшнавата было тое, што ўжо ніхто не шыфраваўся. Вось тут, каля цябе – “вясёлыя супрацоўнікі”, апранутыя ў сваё выразна чорнае (хто мне скажа, гэта іх “трэнікі” ці што?), і яны толькі чакаюць загаду, нічога больш іх не стрымлівае. Ну дзе ж тут прапусціш магчымасць задаць пытанне? Уваходжу ў ролю “добрай мамачкі”: “А чаму вам чорныя шалікі не пашылі? Шыі ж голыя! Такі мароз! А-ёй!” Не расчульвае. Мой суразмоўца глядзіць раўнютка на Віфлеемскую зорку, а мо’ і яшчэ далей і вышэй. Пераходжу да канкрэтнага: “Чаго вы ў вочы баіцеся глянуць?” Ну насамрэч, думаю, вас на гэтай плошчы – ужо болей чым удзельнікаў акцыі (ужо амаль усіх заграблі), наконт сілы – дык тут і размаўляць няма чаго, хіба што танкаў не хапае для смеху. Ну чаго б вам не зірнуць прама ў вочы сваім ахвярам? Пытанне павісае ў паветры, вароны ў небе яго цікавяць больш. Ён мне нагадаў таго, па-свойму “чыстага”, міліцыянта з фае суда... Пасля такого “дыялогу” вяртаюся да размовы з сябрамі, а праз пару хвілін ужо хуткім крокам ідзем на службу ў Чырвоны (за намі ўжо пусцілася “зграйка” з цэнтру Плошчы, загад быў аддадзены). Тут жа ўжо сядзела купка маладзёнаў: готы, а мо’ і металюгі драмучыя, у байках і касухах, якіх сітуацыя прымусіла сесці на касцёльныя лавы і па-анёльску з усімі разам зацягнуць “Глорыя-а-а-а Дэо-о-о-о!..” Вечар завершыўся з усмешкай.

Заключэнне акуліста
Як паказвае шматгадовы вопыт афтальмолагаў свету, людзі, які маюць звычку “касіць” вачыма – рызыкуюць прыдбаць касавокасць высокай ступені. Ад такой бяды цяжка аддзелацца. А людзі, якія наўмысна трымаюць зрэнкі звужанымі тады, калі ўсе ўмовы спрыяюць іх расшырэнню, рызыкуюць атрымаць “зашкляненне” хрусталіка, у лаціне – “vitreus oculus.” Тады ў вока не пранікае паветра, а фарбы становяцца бляклымі, бліжэй да шэрага. Прычым рэзка звужаецца агляд навакольнага асяроддзя. Чалавек асуджаны на абядненне інфармацыі, якая мусіць паступаць да яго праз вочы. Важна, што хімічныя і тэхнічныя сродкі (кроплі, акуляры і г.д.) не могуць у поўным аб’ёме вярнуць былога ўмення бачыць шырока, ясна і прама. Выпраўленне хібы магчыма толькі пры змене працы і адхілення ў сваім жыццці ад усіх шкодных фактараў, што паўплывалі на з’яўленне захворвання.
linkpost comment

Даравальна [Mar. 7th, 2011|08:34 am]
valacuha
Уявіце сабе: сядзім у нашага сябручка Сармата з Бурбалкай, п'ем гарбатку, нікога не чапаем. апошнія гадзіны перад пастом ласуемся "сталічнымі", мяснымі салацікамі, вінцом і г.д. і тут - бах! званок ёй та тэл: маўляў, табе сёння завочна перадавалі "чорную метку" - абяцалі струшчыць і распалавініць, пабіць маланкамі. і хто-хто пагражае - наш а. Фёдар Поўны, праваслаўны святар, які мае бардзо цесныя зносіны з нашым Вусатым Беззаконнікам. трында, адным словам... вось дык надаравалі
linkpost comment

Як я схадзіў на Алеся Разанава [Mar. 5th, 2011|07:06 pm]
valacuha
Як я схадзіў на Алеся Разанава.

Адным словам было так. Іду сабе на масленку старэйшага Брацтва, іду сабе на тусіч. Мяне, праўда папярэдзілі, што ў нагрузку будзе прэзентацыя кнігі Алеся Разанава. Ну, думаю, ладна, раз ужо вырашыў – не буду паварочваць коней (бо з паэзіяй Разанава ў мяне тугавата, хоць, трэба прызнацца, не раз спрабаваў чытаць, слухаць, і, зрэшты пражыў паўтары гады ў кватэры з адным аматарам яго творчасці, які яшчэ да таго ж сачыняе песні на яго вершы).
... Дабамкаўся да Кінаніі (такі хвайны дамок для рэкрэацыі Брацтва, непадалёк ад Менска ў Калодзішчах), урываюся ў мерапрыемства. Народ сядзіць цішком ва ўтульнай зале, у цэнтры ўвагі – два артыста, якія чытаюць вершы Разанава “на пару” і два музыкі – фано і цымбалы, музыка барока. Сядаю за нейкім лысаватым мужычком. Ну думаю, адчакаю гэна ўсё, дачакаю бліноў брацкіх. Ага, куды! Гадзіны паўтары, а то і болей шчэ было мне наканавана сядзець на гэтым месцы і слухаць, слухаць, слухаць і слухаць незразумелыя мне радкі. І гэта пры тым што я спазніўся на добрых паўгадзіны.
У мяне ёсць дрэнная рыса: калі на нейкім канцэрце ці прэзентацыі мне штось не падабаецца, я пачынаю валтузіцца ў крэсле, чмыхаць, “блінкаць” і г.д. – усяляк выражаць сваё стаўленне да артысты. Тое ж было і на гэты раз. Не, не артысты мяне напружылі (адна з іх, дарэчы, - Галіна Дзягілева, бардзо паважам). Але атмосфэра. Блізка да замагільнай. За што я не люблю паэзію Алеся Разанава – за надмірнасць. За адарванасць ад жыцця. Быццам вершы пісаў чалавек, які ніколі не купляе бульбу на рынку, не гутарыць з прадавачкамі на касе, не уціскваецца ў тралейбус у гадзіну пік... Але разважае пра гэта ўсё з філасофскім пафасам. І такая паэзія, на мой погляд, нічога ў рэчаіснасці і не мяняе. Па сутнасці – гэта проста голая канстатацыя факта: “якая жудасная мітусня гэтае жыццё”. Плёну няма! Дзе ж тут альбэр-камюшная “галера сучаснасці”, на якой паэт мусіць падзяляць цяжар гэтых будняў разам з усімі астатнімі? Ні галеры, і ні халеры.
І ўсё гэта яшчэ пад апакаліптычную музыку барока (але, адзначу, што музыкі, асабліва цымбалістка, былі на вышыні, рэдка ўбачыш такое экспрэсіўнае, дастойнае выкананне). Адным словам мяне прыгнятала. Я валтузіўся. Я хацеў сыйсці некалькі разоў. Я раздражняў сваім неспакоем блізка седзячых (мэта дасягнута!:). Мне было цяжка трываць гэтую надзвычай сур’ёзную, інтэлігенцка-рафінаваную і ўжо надта акадэмізаваную плынь гукаў. Якое наватарства, які мадэрн!? Адчуваў сябе Маякоўскім-Бурлюком у адной асобе, якія выбеглі з нейкай падобнай імпрэзы і разам рагаталі на вуліцы. Але я не выбег. Чу! Дзіва якоесь пачулася мне! Раптам грузныя словы артыстаў стаў суправаджаць якійсці індустрыяльны гучок. Трэба тут агаварыцца, у мяне слабасць на такія рэчы. Бардзо люблю індастрыел і яго выкарыстанне ў іншых жанрах. Мяне торкае, я ўжо – цікаўны. Я нікуды не іду! Во думаю, гэта ж Разанаў з Берліну прывёз такіх штучак! Во малайчына! і яно насамрэч клалася адно на адно, словы, хоць я і не разумеў іх сэнс, прыгняталі ўжо неяк з густам, неяк сучасна, з прэтэнзіяй на творчы прарыў, “сінтэз жанраў” і ўсё такое. І тут – аблом вечара! Ветлівы дзядзя, гаспадар Кінаніі, лёгкім рухам рукі адрубае кававарку і ўсё сціхае. Відаць, не падумаўшы, уключыў падагрэць вадзічкі...
Але мяне яшчэ чакалі галоўныя пакуты: заканчэнне выступу артыстаў, працяглыя воплескі публікі, доўгія каментары слухачоў, выкліканне самога паэта на сцэну (ай-ай! лысаваты мужычок перада мной устаў-падняўся і пайшоў туды, дзе ўсё ззяла промнямі славы! Добра, што я не надта шчыраваў у сваім незадаволеным чмыханні!)
Цяжка, калі вакол цябе літаральна ўсе ў адным парыве пахваляюць “генія”, “паэта”, “сонца нашае” і г.д., а ты сядзіш і чакаеш бліноў. І толькі шукаеш вочы такіх жа як ты, і разумееш, што большасць усё-такі прыйшла на Разанава. І гэтыя працяглыя размовы, каментары, падзякі, “на біс”, - не ведаю, як я вытрымаў... Я быў на мяжы, калі адзін са старэйшых братчыкаў (напэўна, арганізатар вечарыны) прамовіў: “што ж, як бы ні сумна гэта было, але цяпер нам ад гэтай сапраўднай ежы, духоўнай, трэба перайсці да бліноў.” Блін!!, - думаю я! Каб цябе! Гэта быў адзін з самых моцных цвікоў у глухую фанеру, якая паўстала паміж мной і гэтым вечарам. Але перад гэтым уразіў яшчэ адзін - артыста, які чытаў на пару з Дзягілевай. Вось што ён прамовіў адносна паэзіі Разанава: “у наш час, калі ў культуры пануе гумар і сатыра, мы з вамі шчаслівыя знаходзіцца на прэзентацыі такой сур’ёзнай, высока інтэлэктуальнай, элітарнай паэзіі!” Мне ўзгадаўся барон Мюнхгаўзэн з ягоным неўміручым: “Улыбайтесь, господа, улыбайтесь! Самые глупые вещи в этом мире делаются с серьёзным выражением лица.” Я прэтэндую на ролю шызіка, якога мала хто зразумее, але па-мойму ў гэтай прэзентацыі прысутнічаў невялікі элемент калектыўна-масавага загону. Хоць я добжэ вем і паважам большасць тых, хто там прысутнічаў...
Так, можна было б проста сказаць, што “гэта не мой аўтар” і г.д. Але маю сказаць яшчэ штось крытычнага па-сутнасці. У Разанава, як думаю - не вершы. У яго думкі, рацыянальныя, прадуманыя, добра сфармуляваныя. Там няма ні каліва іррацыянальнага. Усё пралічана. Вельмі падобна на сучасную еўрапейскую паэзію. Няма жывога пачуцця, спантаннасці, нечаканкі. Гэта не паэзія, не мастацтва. Гэта проста іншы жанр – нейкія сціслыя філасофскія развагі...
Ну, а бліны былі файныя. Толькі на іх пакінулі самы краёчак часу. Ды і размовы за блінцамі таксама былі збольшага пад зоркай Разанава. Ну, крыху чаплялі “няксілага” Міхалевіча з яго заявай... Так прамінула Масленка.
link10 comments|post comment

накрэмзалася-2 [Mar. 4th, 2011|10:11 am]
valacuha
Людзі са шклянымі вачыма. занатоўкі афтальмолага

Тэатрал.
Акт 1
Гэта быў старшыня камісіі Сяргей Іосіфавіч. Някепскі дзядзька, на першы погляд. Ён першы запрапанаваў нам кавы...
У першы ж дзень я праяўляў настойлівае жаданне правяраць як мага больш пільна ўсялякія дзеянні з апячатваннем-распячатваннем скрыняў, пільна аглядаў саму скрыню на прадмет шчылінаў... Старкам імкнуўся задаволіць усе нашыя жаданні. Клімат у зносінах паміж намі, незалежнымі, і імі, рэкрутаванымі, цяплеў... Пасля майго завяршальнага, надзвычай пільнага аглядання пячаткі на скрыні ў першы дзень датэрміновага галасавання, мы выйшлі на свежае зімовае паветра разам: старкам, я і мая напарніца, шчырая прапаведніца “дабразычлівых чалавечых зносінаў” з усімі членамі камісіі незалежна ад іх “лагеру”. Старкам расслабіўся, зацягнуўся. Ён выглядаў зусім папросту ў гэтай “самай чалавечай” алясцы, чорнай шапцы, купленай, відавочна на “Дынама”, з самай звычайнай “чалавечай” чорнай сумкай праз плячо.
- Ребята, да расслабтесь вы. Я сам в 90-е з БНФ-ом ходил. Ну ничего пока не выходит. Пока режим поддерживают 30% - он непоколебим. А если и есть фальсификации – они повыше, а не у нас, на образцовом участке.
Я яшчэ насцярожана прыглядаўся, але ўжо штось выпаліў накшталт: “пакуль грамадства само не падараслее – нічога не стане.” Ён стрымана, але выразна і цвёрда салідарызаваўся. Рассталіся з ім у той першы вечар з прытоенай прэтэнзіяй на павагу: “А што, а нічогі мужык сабе! Мо’ і будзе усё “норм”!
Паціху забываўся адзіны інцыдэнцік, калі старкам разыйшоўся, убачыўшы, што я фатаграфую пячаткі на скрынях. Сваё абурэнне ён матываваў тым, што мы можам падрабіць пячаткі і ўкінуць патрэбныя нам бюлетэні.
І вось, у нядзельку раніцой, надыходзіць час для відовішчаў. Толькі дадам, што напярэдадні мы падалі прафілактычную заяву з просьбай, каб падлік бюлетэняў (а менавіта на гэта звычайна “кульгаюць” беларускія выбары) быў адкрыты і празрысты для ўсіх членаў камісіі і назіральнікаў. І вось, у нядзелю раніцой запланаваны разгляд нашае просьбы. Ды яшчэ не абы як, а на калегіяльным паседжанні! Еду з непрыхаванай цікаўнасцю: што адкажуць? Здаецца, адбрахацца – немагчыма: або “будзе адкрыты” або “хрэн вам у вочы”. Нэрвова матэрыялізуюся на шыротах участка. 7.20 раніцы. Паседжанне пачынаецца. Наш старкам афіцыйна абвяшчае павестку паседжання. Мяне шчыра здзіўляе, што нашая просьба – не толькі адзінае пытанне, але я сам, як адчуваю – галоўны цэнтр увагі ўсёй гэтай пабожнай кампаніі, камісіі, якая нарэшце сабралася ў поўным складзе такой сіне-малочнай зімовай раніцай (і не спіцца ж!) Старкам спакойна зачытвае нашую заяву. Гэтак жа спакойна адказвае, што працэс падліку будзе адпавядаць беларускаму выбарчаму кодэксу. На маю просьбу канкрэтызаваць адказ, гэтак жа спакойна адзначае, што, калі я не зразумеў, то атрымаю гэты адказ у пісьмовым выглядзе напрыканцы дня (быццам, прачытаўшы на паперы, гэтай лухтой можна было задаволіцца як адказам). І ўжо з невялікай эмоцыяй: “Таксама адзначаем, што назіральнік, які падаў просьбу, неаднаразова перашкаджаў працы камісіі, паводзіў сябе непрыстойна, і будзе выдалены пры наступным, нават нязначным парушэнні.” Гэта быў першы акт п’есы, што пачалася так рана і так нечакана адкрыла тэатральны талент у нашым старкаму, пра якога я яшчэ нядаўна меў намер думаць добра.

Тэатрал. Акт 2
Другі акт адбыўся неўзабаве, не болей як праз 20 хв. Я, ужо крыху асцярожна, папрасіў у старкама лепшых месцаў для назірання, бо з выдзеленых для нас месцаў было відаць толькі чырвань скрыняў і фіранкі кабінаў для галасавання. Старкам выйшаў на цэнтр сцэны, і гучна, каб было чуваць буслам у Галяндыі, зачытаў абвінаваўчы маналог у мой адрас. Штосьці накшталт: “Зноў! Я ж казаў! Колькі можна перашкаджаць!...Апошняе папярэджанне!...”
Але акторскі талент адкрыўся нечакана яшчэ ў аднаго персанажа – Ніны Сяргееўны. Яна, менавіта яна, ласкавым голасам і спагадлівым, прыветным позіркам, настроіла мяне, і найбольш – маю напарніцу – на “дабразычлівыя чалавечыя зносіны” з членамі камісіі. Яна прыветна сустрэла, распавяла што ды як у першыя хвіліны нашых першых дзён на выбарчым участку. Яна, сонца лагоднае. Яна, дабрыня, ужо сівенькая. Сакратар камісіі. Завуч у школе. Менавіта яна ў гэты момант дапамагла старкаму: “Абражае нас недаверам!...” І яшчэ штось у гэткім духу.
Мне хапіла, маскі былі сарваны. Я спрабаваў не сарвацца раней часу, бо важней было застацца да канца, да падліку галасоў, чым быць выгнаным за другасныя рэчы. Але, дзеля справядлівасці адзначу, што лепшае месца для назірання, з якога відаць прынамсі адзін край сталоў выдачы бюлетэняў (а менавіта за імі звычайна адбываецца другі па значнасці “кульгавы” момант беларускіх выбараў) мне саступіў адзін з “залежных” назіральнікаў, знаёмец героя з замалёўкі “Лып-лып”.

Тэатрал. Акт 3
Дзень пралятаў. Сотні людзей заходзяць у кабінкі, апускаюць бюлетэні ў скрыні... Былі нават гадзіны пік з чэргамі ў чалавек 10-15. Насамрэч, думалася мне, нават калі ўсё будзе сфальсіфікавана, нават калі яны кідаюць усё за тое ж, што і ўсе гэтыя 16 год, мне прыемна бачыць актыўнасць сваіх суграмадзянаў. Бо гэта – ужо штосьці новенькае для нашых людзей. І, зразумеўшы па раніцовых падзеях, да чаго хіліцца вечар, я насамрэч, замаркоціўся. Бо бачыў, па вачах бачыў, за каго галасуюць многія людзі. Іх не цяжка вылічыць. Актыўная, разумная, творчая моладзь. Інтэлігенцыя. Сярэдні клас і тыя хто замест іх у нашым грамадстве. Проста сумленныя, разумныя вочы. Мне чамусьці было зразумела, які квадрацік адзначаюць многія людзі. Здагадкі падцвярджаліся дэманстратыўна гучнымі зваротамі некаторых людзей да кагось з камісіі або да сваіх блізкіх: “Дзе тут за Саннікава?” і інш. Гэтыя людзі кідалі з верай. Але тыя, хто быў адказны да сітуацыю, ужо даўно мелі добры план, як абдурыць сваіх жа суграмадзянаў. І вось, групка людзей падманвае сваіх жа суайчыннікаў, і ўсе яны разам ездзяць на метро, усе разам стаяць у крамных чэргах, усе разам.. дзесьці заўжды разам. Толькі хтосьці з іх кідаў з даверлівымі вачыма паперку ў скрыньку, а другі ўжо ведаў, як на гэтым даверы пагрэць рукі. Мне ўявілася, што гэтая скрыня, якая, мусіць, стане адзінай сведкай сапраўдных вынікаў – гэта сэрца. Толькі сэрца ў такой сітуацыі можа ведаць сапраўдныя вынікі, якіх нажаль ніхто ніколі не даведаецца (гэта мне падалося тады самым жудасным – праўда не дастанецца нікому!). Таму, як бы ідэалагічна гэта ні гучала – “Перамога засталася ў нашых сэрцах” (як памятаеце, гэта быў адзін з галоўных слоганаў дзяржаўнай ідэалагічнай кампаніі). Але праўда жыцця была ў тым, што перамога аказалася ў чыіхсьці брудных руках.

Тэатрал. Акт 4.
Апоўдні мяне чакаў яшчэ адзін акт таннай п’есы. Наш старкам выйшаў папаліць, накінуўшы сваю “аляску.” Ну і я тут, дыхаю свежым паветрам. Закарцела, узбунтавалася ўсё ўнутры. Дай думаю, спытаю, “ну на што ты так?” Падыходжу, маўляў, “давайце пагутарым па-чалавечы”, “проста сам-насам” і г.д. Дзіўна, але на яго твары ўжо не было ніякіх прыкметаў злосці, непрыязні, якую так тэатральна ўдавалася яму дэманстраваць некалькі гадзін таму. Вочы не раскрываюцца шырока, як звычайна бывае пры такіх размовах. Наадварот, застаюцца ветліва-шклянымі. Толькі пачынаецца іншая песня: “па-чалавечы? Па-чалавечы я толькі бачу, што вашыя нахабныя паводзіны перашкаджаюць маёй працы, у той час як у мяне цяжка хворыя бацькі”. Куды падзеўся “нефармальны тон” першых размоваў пра БНФ у 90-я? Куды падзелася прастата звароту, блізкага да “ты”, які быў у той першы вечар знаёмства? Гэтае шкло ўжо было не прадзьмуць. Патрэбна было імкненне абодвух. Адыходжу ні з чым.
Вечар скончыўся так, як гэтага можна было чакаць. А 18-й мяне ўсё-такі выдаляюць з участка. За чарговае “перашкаджанне працы” старкаму. За тое, што я папрасіў яго паказаць мне на паперы колькасць бюлетэняў, выдзеленых для пераноснай скрыні за подпісам таго, хто іх браў. Клікалі міліцыю. Наш актор зноў быў у гуморы, паказаў увесь талент. Дзіву даешся, як такія эмацыйныя заявы, сцэнкі, выхадкі можна рабіць у такой афіцыйнай атмасферы, ды яшчэ ведаючы, што маніш. На гэтым мае зносіны з тым адораным чалавекам завершыліся. Узгадалася: “А чёрт ведь старый театрал, он любит грим...”
link2 comments|post comment

накрэмзалася [Mar. 1st, 2011|03:51 pm]
valacuha
Людзі са шклянымі вачыма: занатоўкі аднаго афтальмолага.

1. Лып-лып
Гэта быў толькі адзін невялікі эпізод з усёй маёй “назіральніцкай” эпапеі – некалькіх дзён назірання на адным з выбарчых участкаў.
... Камісія ўжо выявіла свой намер граць не па правілах. Раніцай аднаго з незалежных назіральнікаў ілжыва абвінавацілі ў тым, што ён быццам перашкаджаў камісіі і будзе выдалены пры наступным хоць якім малым парушэнні. А месцы, на якія пасадзілі назіральнікаў – з іх відаць было ўсё што заўгодна, ды толькі не сталы выдачы бюлетэняў – самі казалі за сябе: чорта лысага мы вам пакажам, а не празрыстыя выбары...
У гэтым школьным фае я задубеў. Вырашыў сагрэцца гарбатай у школьнай сталоўцы. Стаю ў чарзе. Перада мной – адзін з “залежных” назіральнікаў, з нейкай сацыяльна-спартовай партыі (ужо сама назва натхняе на роздум пра гэтыя новаствораныя арганізацыі), які набывае шклянку гарэлкі з бутэрбродам. Распачынаю дыялог:
- У-у-у!..Задубеў!..
Вочы чалавека – два прыветлівых шарыка, трымаюць ветлівую дыстанцыю, адказваюць:
- ну надо ж грецца! Вот, 200 грам с морозика – отлично!
Мяне “прабівае” на размову па паняццях. Тым больш, што ён – сведка названых вышэй ілжэдзеяў. Утрапёна ўсоджваю свой позірк у яго вочы і кідаю яму свой “крык душы”:
- Калі сэрцы ў людзей змерзлі, ужо нічога не дапаможа.
Вочы застаюцца такімі ж шклянымі ветлівападобнымі шарыкамі, як быццам не зразумеўшы:
- Да нет, 200 грам с морозика - отлично!
Сцяна застаецца сцяной, мой “знаёмец” аплочвае свае 200 “отличных” грамаў, і адыходзіць за столік...
А за шклом, яно насамрэч, ні халодна, ні горача, ні балюча, ні... усё пофіг.

2. Пустата
Гэта былі дні датэрміновага галасавання. “Ничто не предвещало беды”. Члены камісіі частавалі мяне і маю напарніцу кавай з печывам (я і мая напарніца былі адзіныя “незалежныя” на ўчастку). Паступова знаёміліся з членамі камісіі, з астатнімі “залежнымі” назіральнікамі... Ну што сказаць пра іх, нашых “калегаў”? Звычайныя мужчынкі і жанчынкі, самы просты народзец беларускі, з яго комплексамі, сціпласцю, стрыманасцю, акуратнасцю, нерашучасцю... Узнікла спадзяванне, што ўсё не так і блага. Але адзін момант, нягледзячы на сваю дробязнасць, чамусьці напружваў. Гэта размовы. Дзень пачынаўся з:
- Ну і мароз!
- Не кажыце!
- А што заўтра?
- А вось перадавалі столькі ўдзень, вечарам – столькі...
- Ух-ты!
- А завіруха-а-а!...
- М-да...
Потым ізноў кава-гарбата, некалькі асцярожных пытанняў накшталт “а вы дзе?”, “чым займаецеся?” і г.д. І затым па-новай:
- Але ж падмарозіла сёння!
- Так, страшна халодна!
- Я ў трох кофтах!
- І я!!
- Маро-о-оз!!
- Так, падмарожвае!..
Адчуваўся недахоп тэмаў, дэфіцыт інтарэсаў. Людзі хапаліся за кожную дробязь, каб толькі стварыць ілюзію зносінаў, прыязных і цікавых. Прычым гэта былі не толькі размовы з намі, “незалежнымі” – тады гэты недахоп можна было б патлумачыць натуральнай скрытнасцю ў зносінах з “варожымі агентамі”, нежаданнем шмат казаць пра сябе, сваю працу г.д. Гэта былі размовы паміж членамі камісіі, якія, відавочна ведалі адзін аднога здавён-даўна. Каронным быў дыялог старшыні і аднаго з членаў камісіі. Пасля размовы пра надвор’е на сёння, на заўтра, пасля заўтра, і на наступны тыдзень яны счапіліся зноў:
- А памятаеш рэферэндум 96-га?
- Угу!
- Во снег ішоў!
- Не кажы!
- М-да...
- Ішоў дык ішоў!...
- Во было!...
Але пальму пяршынства тут відавочна мела настаўніца рускай мовы, назіральніца ад той арганізацыі, якая пастаянна і беспардонна навязваецца менчукам у метро і аўтобусах са сваімі віншаваннямі “Белай Русі”. Яна магла абмяркоўваць надвор’е гадзінамі, напэўна суткамі. Відаць, ёй дапамагаў “прафесійны багаж”. Адным словам, пасля некалькіх такіх дзён (а дзяжурылі мы на ўчастку з 10 да 19), прыйшлося браць з сабой томік Дастаеўскага, каб размаўляць з ім, бо пустата забівала.

працяг будзе...
link2 comments|post comment

navigation
[ viewing | most recent entries ]
[ go | earlier ]