?

Log in

No account? Create an account
Свята за проста так: Дзень вулічных музыкаў у Вільні. - valacuha [entries|archive|friends|userinfo]
valacuha

[ userinfo | livejournal userinfo ]
[ archive | journal archive ]

Свята за проста так: Дзень вулічных музыкаў у Вільні. [May. 13th, 2011|10:15 pm]
valacuha
Ужо ў мінулым годзе хацеў з’ездзіць у паўночную сталіцу, каб на свае вочы пабачыць Дзень вулічных музыкаў. Але даехаў толькі на гэты раз. Ужо за некалькі тыдняў спрабаваў зарэгістравацца, але ўсё марна. Закрадаліся здрадніцкія сумневы. Будзе – не будзе? Ехаць – не ехаць? Адзінае, што пераконвала ў тым, што фэст усё-такі адбудзецца – гэта яго ўнесенасць у календар віленскіх падзей на май 2011-га. Ды зрэшты, выходныя ў Вільні ў любым разе былі б бяспройгрышным варыянтам адпачынку. Таму, захапіўшы з сабой парасонік, з гітаркай за плячыма, рушылі Беларусы на колішнюю сваю сталіцу а 7-й раніцы. Вядома ж, аўтаспынам. Як у старыя добрыя 70-я.
Да павароту на Ашмяны не шчасціць. Бяруць слаба. Плюс - бязлітасны вецер з імжой, які ламае парасон. Але на наступным адрэзку дарогі – поспех надзвычайны. Нас падбірае літоўскі бізнэсмэн, які працуе ў Беларусі. На даражэзнай іншамарцы пралятаем абсягі каля роднага Крэва, скокам скочым ад Ашмян да мяжы, і ў імгненне вока пераскокваем мяжу разам з кіламетровай чаргой іншых легкавушак (вадзіцель толькі спыніўся на хвілю, каб паказаць нейкую чароўную паперку памежнікам)... Затым перадае нас свайму сябру, якога паспеў заўважыць на выездзе, - таксама літоўскаму бізнэсмэну, з выдатным пачуццём гумару. За 15 хв. наш новы кіроўца, прыжартоўваючы, прызямляе нас дзесь у квадраце Бернардынскай і Замкавай. Караценькую размоўку-знаёмства падсумоўвае словамі: “працаваць лепей у Мінску, а жыць – у Вільні”, і адпраўляе нас на фэст: “Ідзіце, весяліце гэтых літоўцаў!”. Ідзем. Але пакуль не весяліць, а весяліцца. Хочам паглядзець на іншых.
Першыя, хто трапляецца на вочы – гурт каталіцкай моладзі каля касцёлу св. Тэрэзы (гэта у прамым сэнсе за 100 крокаў ад Вострае брамы, каля Свята-Духава праваслаўнага манастыра). Проста вынеслі апаратуру з касцёла, спяваюць, граюць і таньчаць настолькі натхнёна, што хачу ім кінуць пятак з Пагоняй. Але кідаю 1 літ, маўляў, яшчэ ж цэлы фэст на перадзе! Панакідаюся! Потым шкадаваў, бо лепей за іх нікога не бачыў. Але гэта не значыць, што больш не было на што глядзець.
З аналітычным паглядам блукаем па вуліцах і завулках. Музыкаў насамрэч шмат. Хтосьці – з невялікай электрычнай падгучкай, хтосьці – акустычна, а хтосьці (збольшага, рок-гурты) – з поўным наборам апаратуры. Часам напружвае тое гурты глушаць адзін аднога: хто гучней – той і круцей? Адчуваюцца арганізатарскія недапрацоўкі. Але агульны тонус свята не дае смуткаваць. Зрэшты, дзе той дождж з ветрам, які ламае парасоны? У Вільні – прабіваецца сонца. Відаць, анёлы, што кружляюць па-над Вільняй, таксама хочуць паслухаць маладзёвыя спевы.
А яблыку няма дзе ўпасці. Бліжэй да Ратушнай плошчы музыкі і гурты размешчаны ледзь не ў метры адзін ад аднога. Рок-н-рол ад вясёлых 50-гадовых дзядзек, джамбейныя афрыканскія рытмы ад некалькіх маладзёвых тусовак, струнны квартэт з класічнымі творамі, – літаральна ўсе стылі і кірункі музыкі. Чаруе атмасфера. Для кожнага гурта, музы́кі – знаходзіцца свой слухач. Нават самотныя барды з акустычнай гітарай, заглушаныя “электрычнымі” суседзямі, – і тыя знаходзяць сваю ўдзячную аўдыторыю: прахожыя спыняюцца каля іх і цярпліва ўслухоўваюцца.
Каля Пятніцкай царквы (на Замкавай вуліцы) свае таленты дэманструюць дзеці. Разам з іх мамамі прахожыя застываюць у замілаванні ад таго, як хлопчык-скрыпач да канца дайграе́ якоесь хатняе практыкаванне...
Але мы ідзем далей. Тым больш, што карта фэсту, якую нам урачыста ўручылі валанцёры на вуліцы, сведчыць, што мы абыйшлі, бадай, толькі мізэрную часцінку ўсяго, што можна ўбачыць. Адразу зміраемся, што ўсё – не ўбачым. Ідзем па інтуіцыі.
Дзесьці паміж Дамініканскай і св. Ігнацыя, на балконе аднаго з дамоў, у вузкім завулку, абаснаваўся ды-джэй-электроншчык. Нязмушана паліць і арыгінальна міксуе сучасныя рытмы, гукі, фрагменты песенек з савецкіх мультфільмаў. Унізе на вуліцы слухачы ловяць гэтую гукавую электронную плынь, седзячы за столікам кавярні.
На праспекце Гедыміна – акрамя музыкаў і гуртоў – палаткі рамеснікаў з усёй Літвы: святкуюцца т.зв. “дні Еўропы”. Вельмі нагадвае віленскі штогадовы кірмаш “Казюкі”. Пахі ад катлоў так і вабяць... Але, памятаючы пра ўласны золата-валютны запас, рушым цвёрдай хадой далей. Да кафедральнай плошчы, той самай, дзе стаіць гара Гедыміна. Зноў нас абдае кактэйлем гукаў, эмоцый, танцаў, жартаў... Па цэнтры плошчы боўтаюцца блазны на хадулях (ох, як мне ўзгадаўся наш мінскі тэатр “Інжэст”!), граюць на тым, што патрапіцца пад руку і нахабна выпрошваюць манеты ў гледачоў з дапамогай капелюша, прымацаванага да доўгай палкі. Аддаю ім пятак, бо выглядаюць шыкоўна. Яшчэ некалькі старых вулачак і ціхіх дворыкаў, якія таксама згубілі цалкам ў гэты дзень сваю цішыню і таямніцу: музыкі граюць і там, і публіка іх знаходзіць. Горад віруе ў няўрымслівым карнавале.
Але надыходзіць час адпачынку! На лужайцы смакуем мясцовы портэр (і ўсё-ткі наш - саладзейшы!), ды з беларускім салкам. Задаволеныя жыццём вызначаем наступны маршрут. Побач – знакамітая Зарачанская Рэспубліка або Ўжупіс, квартал віленскай нефармальнай культуры. Сёння тут змагаюцца за незалежнасць Тыбету, музыкі граюць на гонгах пад рытмы этнічных барабанаў...
Што ж, на іншых паглядзелі, хочацца сказаць прывітальнае слова і ад Беларусі. Дзяўчына-валанцёр на маё пытанне “ці можна граць без папярэдняй рэгістрацыі” толькі шырока расплюшчвае вочы: “Так!!! Дзе вам заўгодна!” (верагодна, рэгістрацыя была патрэбна толькі для фармавання карты фестывалю).
Знаходзім файную пляцовачку, каля той самай Пятніцкай царквы, у самым цэнтры старога горада. Пачынаем з “Брэменскіх музыкаў”. Рызыкуем, але працягваем з “Я иду шагаю по Москве”. Заканамерна прыходзім да ўласна-нацыянальнага – “Тры чарапахі”, “Туман ярам”... На першае – падпявае прахожая моладзь, на другое – спыняюцца людзі сталага веку, на трэцяе – турысты проста паказваюць “клас!” з усмешкай. Паветра прасякнута якімісь чароўнымі флюідамі, што віруюць у розных кірунках. Раптоўна падбягаюць тры шалёных хлопца з гітарамі. Пасля кароткага знаёмства на ламанай ангельскай ужо граем разам штось з замежнай рок-класікі, затым – нейкую літоўскую песню... Няважна, што тэксту я не разумею. Падыгрываю, як магу. Настрой – найлепшы тлумачальнік. Наш канцэрт сканчаецца з першымі ж гукамі электрагітар і бубнаў, што наладжваюцца ў дзесятку метрах ад нас.
Рытм свята не дае засмучацца. Імчым выканаць старадаўні беларускі нацыянальны рытуал – спусціць усе наяўныя ў адной з віленскіх кавярняў. Кошты ў цэнтры прыблізна аднолькавыя. Хіба толькі “Рэдзісан блю” адпужвае сваімі накрухмаленымі сурвэткамі і надзвычай дарагімі касцюмамі таўстасумаў, што згрувасціліся вакол аднаго са столікаў. Папіваючы віно, слухаем бітлоўскія хіты ад якогась маладзёна, што сабраў вакол сябе дзесяткі слухачоў на Замкавай...
Але не ўся праграма яшчэ выканана. З 8 да 10 вечара на праспекце Гедыміна, 9 заангажавана заключнае відовішча. Праз натоўпы музыкаў, джамбеістаў (афрыканскія барабаншчыкі), фаершчыкаў (тыя, хто робіць агнявыя-шоў), аматараў капа-эйра (лаціна-амерыканскія баявыя танцы), - далятаем да пазначанага месца. Шчыра кажучы, па стэрэатыпнасці мыслення, мы чакалі нейкай вялікай сцэны з заключным гала-канцэртам. Але ўбачанае здзівіла: на вялізных сходах аднаго з парадных будынкаў проста стаяў натоўп людзей з інструментамі (збольшага – папулярнымі сёння афрыканскімі барабанамі), якія супольна гралі пэўны рытм. Тыя, хто без інструментаў – пляскалі ў далоні, ці-то проста прытанцоўвалі. Людзі разняволена весяліліся без якіхсьці спецыяльных прыладаў, сур’ёзных арганізацыйных высілкаў і кардонаў міліцыі...
Пасля завяршэння барабаннай феерыі адпраўляемся ў бок нашага начлегу. Але Вільня не хоча адпускаць: ля катэдры вабяць маладзёвыя гульні а-ля нашых “ручаінак”, у парку каля гары Гедыміна мільгацяць традыцыйныя літоўскія карагоды з фальклорнымі спевамі, ужо на Замкавай нейкі хаўрус моладзі па-двароваму “рубае” Цоя пад гітару... І нідзе не відаць п’яных (хоць піва адкрыта пілі на гарадскіх лужайках), нідзе не відаць разборак паміж тусоўкамі, зрэшты, нідзе не відаць паліцыі...
Увесь гэты феерверк мне моцна нагадаў фільм “Стылягі”. Стваральнікам фільма зусім не абавязкова было ладзіць здымкі на Кастрычніцкай вуліцы ў Мінску і запрашаць сотні маладзёнаў. Я маю на ўвазе фінальную сцэну, калі галоўны герой шпацыруе з чайфоўскай “Шаляй-валяй”, праходзячы праз дзесяткі маладзёвых тусовак самых розных кірункаў. Усю стракатасць сучаснай нефармальнай культуры можна было ўбачыць за адзін вечар у Вільні. Штомай. У першую суботу самага пяшчотнага месяца.
І падумалася: вось яно, тое, што мусіла вырасці з насення, якое калісьці кінулі на моладзевую глебу Элвіс, Бітлы, Ленан, Курт Кобэйн, Цой, Шаўчук, Летаў, “Дэпеш мод” і “Крафтвэрк”, ангельскія панкі і Озі Озбарн. Усё гэта было аб адным – аб пошуку ўнутранай свабоды, аб творчым парыве, аб яго перамозе над закасцянеласцю, дагматызмам, крывадушнасцю. Вось ува што яно мусіла вырасці, калі не заганяць яго ў халодныя падземныя пераходы, не стрыгчы гвалтам яго даўгія валасы, не забіраць у міліцэйскі пастарунак за “парушэнне грамадскага парадку”... На давер творчая моладзь адказвае даверам. Дорыць свята. Дарэчы, усе музыкі выступалі па ўласнай ініцыятыве і бясплатна (калі не ўлічваць адкрытых чахлоў і капялюшыкаў). Нават апаратуру для падгучвання ўсе мусілі мець сваю. Арганізатары хіба толькі размяркоўвалі музыкаў па месцах у горадзе.
Якім бы нефармальным свята не было, але яно відавочна было выгодна гарадскому бюджэту. Перш за ўсё – закошт турызму. Пры мінімуме арганізацыйных высілкаў, горад ператварыўся ў шалёны вір музычных хваляў на любы густ, што не можа не падабацца гасцям з-за мяжы. Для тых, хто не збіраўся на свята – атрымаў яго ў падарунак. Тыя, хто ехаў мэтанакіравана – атрымаў чаканае. Уражанні, водгукі, расповеды сябрам і знаёмым, каментары на інтэрнэт-форумах - усё кладзецца ў адну вялікую скарбонку Прывабнасці горада, яго вобразу, да якога падсвядома будзе цягнуць зноў і зноў.
Зразумела, я падводжу да параўнання з беларускай сітуацыяй. Хіба ў нас няма вулічных музыкаў, якія ў прамым сэнсе расфарбоўваюць шэрыя вуліцы сваёй музыкай? Хіба яны не хочуць граць на вуліцы, а не ў падземных пераходах? Хіба ў нас няма маладзёвых кампаній, якія захапляюцца афрыканскімі барабанамі, ладзяць агнявыя шоў? Але чаму яны гэта робяць ў зацішных кутках мінскіх паркаў, рэкламуючы свае прадстаўленні толькі сярод вузкага кола сяброў? Чаму ўваход у цэнтр горада ім забаронены? Чаму ўсе спробы прыўнесці ў гарадскую атмасферу хоць крыху разняволенасці і весялосці мяжуюць з прыводамі ў міліцыю, штрафамі і г.д.? Няўжо мы настолькі закасцянелая пралетарская нацыя, што ўсе творчыя асяродкі мусяць хавацца ў падполлі? Ці не час адмяніць ганебныя абвінавачванні мінскіх вулічных музыкаў у “прадпрымальніцкай дзейнасці”? Нават Гродна з яго пешаходнай Савецкай вуліцай мог бы стаць прыкладам у гэтым для мінскіх гарадскіх уладаў... Ці не час зразумець, што музыкі на гарадскіх вуліцах – гэта папросту прыгожа, што гэта - прыкмета культурнага ўзроўню нацыі?...
Другі дзень быў запланаваны як уласна “беларуска-гістарычны”, але ён аказаўся прыхаваным працягам Дня вулічных музыкаў. Там-сям гралі тыя, хто застаўся ў Вільні яшчэ на адзін дзень, або не паспеў пайграць у суботу. Але нас болей вабіла Зарачанская рэспубліка з яе карцінамі і фрэскамі на сценах дамоў, пост-мадэрновымі скульптуркамі па ўзбярэжжы хуткаплыннай Вілейкі...
У сонечным парку мы прымаем рашэнне адправіцца дадому-дахаты, выпіваем апошні пакет літоўскага піенаса (малака) і пакуем рэчы. Наперадзе чакае траса.
Вадзіцель фуры, віцеблянін, падбірае нас да мяжы і, пачуўшчы нашу беларускую, шчыра здзіўляецца, хоча зняць на маблільнік. Кажа, што Віцебск, “паўночная сталіца Беларусі”, нажаль, не зразумеў бы ані нашай мовы, ні нашых вандровак аўтаспынам, ні нашых “вулічна-музычных” захапленняў... Я не хачу яго пераконваць у адваротным, памятаючы свой паход у віцебскую кавярню з адным сваім знаёмым, які насіў шырокаполы каўбойскі капялюш. На нейкі час мы сталі проста цэнтрам жыцця адной малапрыемнай мясцовай кампаніі...
Але нішто не можа азмрочыць майскага вечару. Настрой падымае і жартаўлівы тон беларускага мытніка: “Кто стал счастливым обладателем данного авто?..” (звяртаецца па чарзе да тых, хто пераганяў машыны з Літвы).
Пасля мяжы ловім машыну да самага Мінска, прызямляемся а 10-й вечара ў родным горадзе. Мінск – у агнях. На вуліцах – натоўпы. Усё застыла ў чаканні заўтрашняга параду. Але кантраст з Днём вулічных музыкаў не дае спакою. Кантраст узмацняецца тым, што перад вачыма яшчэ стаіць Вільня, бачаная колькі гадзін таму... Ды не, я не праціўнік 9-га мая. Хай кожны чапляе на сябе стужку таго колеру, што яму падабаецца, у той дзень, калі яму падабаецца. Зрэшты, у Літве мы бачылі з дзесятак машын, з пачэпленымі георгіеўскімі стужкамі на антэнах. Там святкуюць гэты дзень, праўда, збольшага - рускія. Прыемна было бачыць гэты плюралізм поглядаў. Але, чакаючы свой тралейбус на Нямізе, я шукаў адказу на два простых пытанні: 1. куды заўтра збегчы з горада? 2. Няўжо радавацца можна па прымусу, і святкаваць – з-пад палкі?...

p.s. пра дзень пасля фэсту, смуткуючы, што ў Вільні - людзі рады, а ў Беларусі - адныя парады, натрапіў ВКОНТАКТЕ на суполку - ініцыятыўную групу па арганізацыі Дня вулічнай музыкі ў Мінску, беларуска-літоўскі праект, арыенціровачна - 10 верасня...:)
linkReply